بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله ، والصلوة علی رسول الله و علی آله

در کتاب « تحف العقول - ابن شعبه ی حراني - ص 239 » متن خطبه ای از حسین بن علی (ع) خطاب به عالمان اسلامی ، نقل شده است که شدیدا به توبیخ آنان می پردازد . در پایان سخن نسبتا مفصل ایشان ، آمده است ؛ « اللهم إنك تعلم أنه لم يكن ما كان منا تنافسا في سلطان و لا التماسا من فضول الحطام و لكن لنري المعالم من دينك و نظهر الاصلاح في بلادك و يأمن المظلومون من عبادك و يعمل بفرائضك و سننك و أحكامك = خدایا ، تو میدانی که تلاش ما برای درگیری در جهت کسب قدرت و یا به چنگ آوردن بهره های مادی دنیوی نیست ، بلکه برای آن است که دانستنیهای دین تو را نمایان کنیم و اصلاح را در شهرهای تو آشکار کنیم و از این طریق ، بندگان مظلوم تو در امنیت قرار گیرند و به الزامات و سنت ها و قوانین تو ، عمل کنند » .

پیشگفتار ؛

سخن از تاریخ شریعت است . از باورها ، از سخنان و اقدامات باور آفرین و نقد و بررسی اجمالی آن . سخن از امام است و امامت شیعه . سخن از تفاوت آراء و اندیشه ها و رویا رویی ها و همگرایی ها است .

حسین بن علی (ع) در جامعه ی شیعه ، صرفا با واقعه ی عاشورای محرم 61 هجری در کربلا شناخته می شود . اکثر قریب به اتفاق شیعیان ، به استثنای گروه اندکی از پژوهشگران اندیشه ی اسلامی ، تنها چهره ای که از حسین (ع) می شناسند ، چهره ی حماسی و عاطفی شهادت مظلومانه ای است که تنها در قالب های « عزاداری های مکرر ، نوحه خوانی و مرثیه ها ، تشکیل مراسم ماتم ، سیاه پوش شدن در و دیوار و تن آدمیان ، تظاهرات دسته های عزادار ، سینه زنی ها و زنجیر زنی ها و گاه قمه زنی ها ، سخنرانی های مرتبط با وجه حماسی عاشورا و روضه خوانی های آغاز یا پایان مراسم ، نذرها و آش و پلو پختن ها و تعطیل مراسم شادی بخش ( از اعیاد مصادف با دو ماه محرم و صفر تا عقد و عروسی ها و جشن های ملی و عرفی دیگر ) و زیارت عاشورا خواندن ها و لعن و نفرین های افزودنی صدگانه ی انتهای آن و شرکت در شوهای جدید مذهبی مداحانی که از تمامی سازو کارهای خوانندگان موسیقی های کوچه باغی و پاپ بهره می گیرند تا مجلس و محفل حسینی را گرم کنند » متجلی شده و می شود .
گویا حسین بن علی (ع) هیچ سخن و رفتاری جز آنچه در « چند ماهه ی حکومت یزید » از او صادر شده است ، در طول زندگی 57 ساله ی خود نداشته است !!
حتی اگر دوران امامت ایشان را ملاک داوری قرار دهند ، بازهم دوران صبر و انتظار همراه با انجام وظائف انسانی و الهی فردی و اجتماعی ایشان بسیار بیشتر و پررنگتر از اقدام نیمسال پایانی زندگی شان است .
لابد برخی فکر می کنند که امام (ع) در آن دوران....

شماره 41 نشریه چشم انداز ایران

نوآوري‌هاي تفسيري

در آثار آيت‌الله حاج شيخ نعمت‌الله صالحي نجف‌آبادي

محمدعلي كوشا*

"علم تفسير قرآن" بعد از "علم عقايد اسلامي" بنيادي‌ترين و كارآمدترين ابزار شناختِ درون‌ديني است. در اهميت اين دانش همين بس كه فهم صحيح "فقه"، "حديث" و "معارف اسلامي" مبتني بر فهم درستِ آن است. مردم زمان نزول قرآن، مشكل چنداني براي فهميدن و درك صحيح آن نداشتند، زيرا قرآن كريم به زبان آنان بود و پيامبر اكرم(ص) نيز مفسر و مبين آن بود. اگر در مواردي ابهامي در فهم آيه و يا محتواي سوره‌اي داشتند، بي‌هيچ واسطه آن را با رسول خدا(ص) در ميان مي‌گذاشتند و به مراد و مقصود آيه و يا سوره نائل مي‌آمدند. بعد از رحلت پيامبر اكرم(ص) هم اميرالمومنين علي(ع) و شماري از نخبگان صحابه و پس از آنان ائمه هدي تا آخر زمان امام حسن عسگري(ع) به فراخور شرايط حاكم بر آنان كم و بيش چنين نقشي را ايفا مي‌نمودند، ولي با گذشت زمان و توسعه مناطق جغرافيايي اسلام و پراكندگي مسلمان‌ها و تسلط حكومت‌هاي خودكامه، مردم با كتاب و سنت فاصله پيدا كردند و از سويي ذهن و زبان دانش‌آموختگان به ديگر دانش‌ها سرگرم شد و كسب و آموزش علوم گوناگون زمينه‌هاي پيش‌فهم گوناگوني در فهم و درك قرآن‌پژوهان به‌وجود آورد و جريان‌هاي حديث‌‌سازي توسط جاعلان حديث در طول حكومت امويان و عباسيان نيز مزيد بر علت شد و نقل روايات ساختگي و اسرائيليات زمينه كج‌فهمي و انجماد و تحجر را در ميان عده‌اي فراهم ساخت. بدين‌سان فهم قرآن كريم كه كتاب هدايت همه انسان‌ها بويژه مومنان به زبان "عربي مبين" و آشكار است، در هاله‌اي از ابهام قرار گرفت و در نظر شماري از دانش‌آموختگان، معماگونه و رازآلود جلوه كرد، تا جايي‌كه به گمان عده‌اي، از حجيت نيز ساقط شد! و زمينه ترجيح حديث بر قر‌آن و تبليغ انسداد فهم قرآن توسط اخباريان فراهم شد و اندك‌اندك قرآن به انزوا كشانده شد و معجوني از روايات حاكم گشت!.....